गणना कति सटिक छ?

संक्षेपमा: प्रकाशित वर्षहरूका लागि तिथि पात्रोले आधिकारिक पात्रोकै महिना र दिनहरू प्रयोग गर्छ। त्यसपछिका वर्षहरूमा सोही विधिबाट गणना गरिन्छ, जुन विगतका प्रकाशित महिनाहरूसँग ९९.३% ठ्याक्कै मेल खान्छ।

नेपाली पात्रो कसरी बन्छ?

विक्रम संवत्को महिना सूर्य अर्को राशिमा प्रवेश गर्दा (संक्रान्ति) सुरु हुन्छ। त्यसैले महिना २९ देखि ३२ दिनसम्मको हुन्छ र हरेक वर्ष फरक पर्छ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले पात्रो प्रकाशित गर्छ, र धेरैजसो एपले प्रकाशित महिनाको तालिका मात्र राख्छन्। तालिका सकिएपछि ती एपमा तिथि देखिँदैन।

हामीले के पत्ता लगायौं?

आधुनिक खगोल (दृक् गणित) प्रयोग गर्दा प्रकाशित महिनाको सुरुवात करिब ८१% मात्र मिल्छ। सूर्य सिद्धान्तअनुसारको सूर्यको गति र कर्कट तथा मकर संक्रान्तिका लागि शास्त्रीय रात्रि नियम प्रयोग गर्दा ९९.३% मेल खान्छ। प्रकाशित तिथिमा पनि त्यस्तै छ: सूर्य सिद्धान्तले १५३ मध्ये १५२ दिन मिलाउँछ भने दृक् गणितले १२६ मात्र। यसर्थ नेपालको आधिकारिक पात्रो सूर्य सिद्धान्तमा आधारित छ, र तिथि पात्रोले पनि त्यही विधि प्रयोग गर्छ।

फरक परेका केही महिनामा संक्रान्ति मध्यरात, सूर्योदय वा सूर्यास्तको २५ मिनेटभित्र परेको देखिन्छ। परम्परागत पञ्चाङ्गका सारिणीहरूको सूक्ष्म अन्तरले गर्दा यस्तो फरक आउँछ। यस्ता सीमान्त दिनहरूमा पात्रोले जानकारी दिन्छ।

स्रोत र लेबल

• आधिकारिक: वि.सं. १९७५ देखि २०८३ सम्म, प्रकाशित पात्रोअनुसार।
• प्रचलित तालिका: वि.सं. २०८४ देखि २१०० सम्म, तीनवटा खुला स्रोतका तालिका तुलना गरेर। ती स्रोतहरू आपसमा फरक परेका ८ वटा वर्षमा बहुमत वा हाम्रो खगोलीय गणनासँग मेल खाने विवरण लिइएको छ।
• गणना: सो बाहेकका अन्य वर्षहरू (वि.सं. १ देखि ९९९९ सम्म)। आजभन्दा कैयौं शताब्दी टाढाका वर्षमा सूर्योदयको समय अनुमानित मात्र हुने हुँदा सूर्योदय आसपास फेरिने तिथि एक दिन तलमाथि पर्न सक्छ।

नियम अनुसार नतिजा

नमिलेका महिना

जाँच मिति: 2026-10-28